Project
“Capaciteitsopbouw Programma Vredesopbouw voor Vrouwen op de Molukken” is een lange termijn project: 2009 – 2015.

Doel
Het algemene doel van dit traject is het verbeteren van de status van vrouwen op de Molukken opdat zij een grotere bijdrage kunnen leveren aan duurzame vredesopbouw.

Een belangrijke nevendoel is het bevorderen van een mentaliteitsverandering op het gebied van de man/vrouw verhoudingen in de Molukse ‘partriarchale’ samenleving.

De rol van vrouwen bij duurzame vredesopbouw
De recente geweldsuitbarstingen tussen de christen- en moslimbevolking op de Molukken (1999-2004) hebben duidelijk gemaakt dat vrouwen een grotere rol moeten gaan spelen in de samenlevingsopbouw. Tijdens de afgelopen burgeroorlog waren het de vrouwen en kinderen die het meest hebben geleden, maar daartegenover waren zij de eersten die met de vijand gingen praten. Vrouwen op de Molukken hebben laten zien dat zij de bindende elementen zijn in de samenleving.

Molukken post-conflictsituatie & VN Resolutie 1325
Nu de Molukken in een postconflict situatie verkeert waarin de wederopbouw volop aan de gang is, moet tevens geïnvesteerd worden in de ontwikkeling van vrouwen.

In postconflictsituaties dient naast vrede en verzoening de positieverbetering van vrouwen prioriteit te krijgen. Internationaal is men tot besef gekomen dat vrouwen een belangrijke rol kunnen spelen bij het voorkomen en oplossen van conflicten.

De VN Veiligheidsraad nam op 31 oktober 2000 een resolutie (1325) aan over vrouwen in conflictsituaties. Deze resolutie bevestigt de belangrijke rol van vrouwen bij het voorkomen en oplossen van conflicten en bij de opbouw van vrede. En legt de nadruk op het belang van hun deelname aan en volledige betrokkenheid, op voet van gelijkheid, bij alle inspanningen en besluitvormingsprocessen rond vrede en veiligheid. Het roept op tot het versterken van de rol van vrouwen bij het voorkomen en oplossen van conflicten en bij de naoorlogse wederopbouw.

De status van vrouwen op de Molukken

In de verzoeningsprocessen waren het de vrouwen die de adat- en geestelijke leiders wezen op de traditionele broederschapsbanden. Het waren de vrouwen die de verzoeningsmaaltijden voorbereiden. Vrouwen werden gemobiliseerd bij verkiezingscampagnes. Kortom: vrouwen werden altijd ingezet bij oorlog en vrede. Toch werd er meestal geen rekening gehouden met hun behoeften. Beslissingen werden altijd buiten hen om genomen. Bij planning en het gebruik van natuurlijke bronnen werden vrouwen nooit geconsulteerd. Terwijl vrouwen er het meest de dupe van werden bij mismanagement van de natuurlijke bronnen. Ook binnen de traditionele (adat) systemen is het nodig dat vrouwen gaan meebeslissen. Soms gebeurt het dat vrouwen de toegang tot de natuurlijke bronnen worden ontzegd vanwege de exploitatiemaatschappijen.

Tijdens en na het conflict op de Molukken zijn het aantal ongewenste zwangerschappen schrikbarend gestegen. Maar ook de introductie van HIV is een gevolg van de aanwezigheid van militairen. Met name op het platteland verkeren deze vrouwen in een isolement. Ze zijn moeilijk bereikbaar en kunnen ook niet terugvallen op groepen en organisaties die hen in bescherming kunnen nemen.

Veel mensen op de Molukken hebben nog te lijden onder de gevolgen van de interne conflicten, die vertaald werden langs etnische en religieuze scheidslijnen.
Een van de bestaande belemmeringen is dat er over en weer nog veel vooroordelen bestaan. Een ander structureel probleem is dat voorkomen moet worden dat aan armoede en basic need voorzieningen langs religieuze scheidslijnen wordt tegemoet gekomen.

Vrouwen spelen een centrale rol
Een belangrijk instrument om deze belemmeringen te overwinnen is een aanpak die zich richt op vrouwen in dorpen van beide geloofsgemeenschappen. En dit betekent een gezamenlijke strijd tegen armoede en onderontwikkeling. Vrouwen spelen hierbij een centrale rol, zowel in de strijd tegen armoede als tegen heersende vooroordelen.

Tweederangsburgerschap
Toch is de positie van vrouwen op de Molukken nog immer ondergeschikt aan die van mannen. Veel talenten van vrouwen worden nog te vaak onbenut gelaten. Zij worden nog te vaak buitengesloten van kaderfuncties.

Vrouwen hebben in de Molukse patriarchale samenleving bijna geen mogelijkheden tot ontwikkeling. Zij hebben een zeer beperkte toegang tot informatie waardoor zij een ondergeschikte positie in de samenleving hebben. De bewegingsvrijheid van vrouwen beperkt zich meestal tot de lokale dorpsgemeenschap en dat betekent vaak niet verder dan hun eigen huishouding. Zij krijgen soms ook nog eens te maken met huiselijk geweld, dat veelal in de taboesfeer wordt gehouden. Deze beeldvorming over de ondergeschikte rol van vrouwen op de Molukken heeft zijn grondslag in de traditionele man-vrouw verhoudingen, vermengd met religieuze en bestaande stereotiepe opvattingen.

De stem van vrouwen
Een mentaliteitsverandering ten opzichte van vrouwen in de Molukse samenleving is een lange termijn proces. Het gaat erom dat vrouwen zo sterk in hun schoenen staan, dat ze een ‘stem’ hebben en zich durven uitspreken en mee kunnen beslissen.

Het is nu tijd dat vrouwen op de Molukken meer inspraak krijgen bij processen van ontwikkeling en duurzame verandering in de samenleving. Dit betekent dat vrouwen zich meer moeten bewegen in het publieke en politieke domein.

VN Resolutie 1325 als katalysator
Het is daarom belangrijk om de uitvoering van VN Resolutie 1325 op de Molukken te realiseren. Door specifieke trainingen, workshops, seminars en samenkomsten voor vrouwen, zowel op het gebied van conflicthantering, vredesopbouwende kennis, verzoening, als op het gebied van ontwikkeling van kracht en weerbaarheid, met als doel dat vrouwen een grotere rol kunnen spelen in de samenlevingsopbouw in de breedste zin van het woord. Met als uiteindelijke doel een grotere politieke en economische participatie van vrouwen en een grotere bijdrage aan vredes- en verzoeningsprocessen. Deze vrouwen kunnen ingezet worden in de ‘early warning women committees’ die nodig zijn bij het vroeg signaleren van spanningen in de samenleving.

Millennium Development Goal 3:
Dit traject – “Capaciteitsopbouw Programma Vredesopbouw voor Vrouwen op de Molukken” draagt tegelijkertijd bij aan de realisering van Millennium Development Goal 3: Vrouwen en mannen gelijkwaardig.

Vrouwen Programma op de Molukken 2009 – 2015

Doelgroepen
De grootste doelgroep is voornamelijk vrouwen, maar ook mannen die met vrouwen werken. De invoering van regionale autonomie op de Molukken maakt het belangrijk dat de positie van vrouwen hierin versterkt gaat worden. Door het vergroten van de participatie van vrouwen in maatschappelijke organisaties, dorpsbesturen en lokale overheidsinstanties.

Locatie
In de hoofdstad van de Molukken en in verschillende dorpen verspreid over de eilandengroep.

Lokale Partner
De coördinatie en eindverantwoordelijkheid is in handen van Humanum, een organisatie die als focus heeft om vrouwen uit hun slachtoffer rol te halen. Humanum is lid van het Baileo Maluku Netwerk www.baileo.or.id Dit netwerk is sinds 1988 actief en is verspreid over de Molukse archipel. Hoewel Baileo Maluku Netwerk geen specifieke vrouwennetwerk is, hebben ze één belangrijke doelstelling, namelijk het verbeteren van de positie en vergroten van de rol van vrouwen. Zowel Humanum als het netwerk zijn betrouwbare organisaties met expertise op het gebied van vrouwen empowerment. Een aantal trainers voor het traject wordt vanuit het Baileo Maluku Netwerk aangeleverd.

Strategie
Dit programma wordt breed gedragen door tal van vrouwen(organisaties) met verschillende religieuze achtergronden en van verschillende etnische en maatschappelijke posities. Ook de lokale overheid wordt erbij betrokken.

Breed draagvlak
Samenwerking van 13 organisaties:
Yayasan Gasira (Stichting Gasira)
Yayasan Pengembangan dan Pemberdayaan Masyarakat (Stichting Ontwikkeling en Empowerment in de Maatschappij)
Yayasan Walang Perempuan – FP3 (Stichting Walang Vrouwen – FP3)
Lembaga Antar Iman (Inter-faith Organisatie)
Yayasan Suara Hati (Stichting Stem van het Hart)
Yayasan Pelangi Nusantara (Stichting Regenboog van Nusantara)
Yayasan Arika Mahina (Stichting Arika Mahina)
Yayasan Pasuri – Masohi (Stichting Pasuri – Masohi) [Lid van het Baileo Netwerk in de Molukken]
Yayasan Nusa Marina – Lease (Stichting Marina Eiland – Lease) [Lid van het Baileo Netwerk in de Molukken]
Yayasan Elmasrum – Kota Tual (Stichting Elmasrum –Tual Stad) [Lid van het Baileo Netwerk in de Molukken]
Yayasan Sitakena – Kepulauan Aru (Stichting Sitakena –Aru Eilanden) [Lid van het Baileo Netwerk in de Molukken]
Yayasan Sorsilai – Tanimbar (Stichting Sorsilai – Tanimbar) [Lid van de Baileo Netwerk in de Molukken]
Humanum (Lid van de Baileo Netwerk in de Molukken)

Steering Committee
Er is een Steering Committee gevormd, bestaande uit 6 personen met expertise op het gebied van vrouwen empowerment, dat verantwoordelijk is voor het gezamenlijke plan van aanpak. Het committee is verantwoordelijk voor de kwaliteit van het programma, bereidt de modulen voor de specifieke trainingen voor, stuurt de richting aan en bewaakt het proces van de uitvoering.

Voortraject

1e stap Traject: Expertmeeting in Soesterberg – 8 september 2007
Een expertmeeting met Molukse organisaties in Nederland. Thema ‘gender en vredesopbouw ’. Twee leden van onze partner (Baileo Maluku) uit de Molukken kwamen over. Zij gaven een realistische kijk op de status van vrouwen op de Molukken.

2e stap Traject: 3-daagse Expertmeeting in Ambon (hoofdstad) van de Molukken in 2008.
Deze 3-daagse expertmeeting waaraan meer dan 40 NGO’s hebben deelgenomen heeft een inventarisatie van de noden van vrouwen opgeleverd. Op deze expertmeeting werden de volgende vragen beantwoord:
waar staan we?
waar willen we naartoe?
wat moeten we daarvoor doen?

Drie maatschappelijke probleemgebieden van vrouwen op de Molukken:
Betere toegang tot politiek, rechtshulp en beleid
Basisbehoeften van vrouwen
Een mentaliteitsverandering in de samenleving ten opzichte van vrouwen

Resultaat:
* Strategische Agenda: Capaciteitsopbouw Programma Vredesopbouw voor Vrouwen op de Molukken. 2009 – 2015

3e stap Traject: Fondswerving in 2009

4e stap Traject: Uitvoering Pilot in 2009 en 2010
In 2009 en 2010 werd een pilot project uitgevoerd met het doel een gebalanceerde programmering van het traject. Er werden trainingen, workshops, seminars uitgevoerd en dorpsdialogen voor vrouwen in 47 dorpjes verspreid over de Molukse eilanden. In totaal namen 873 mensen deel aan de activiteiten, waarvan het grootste deel vrouwen. (*zie Schema implementatie 2009-2010 Molukken)